شرکت اسپیسایکس (SpaceX) متعلق به ایلان ماسک به همراه شرکت زیرمجموعه هوش مصنوعی آن یعنی xAI، در یک رقابت محرمانه پنتاگون برای توسعه فناوری پهپادهای خودکار با قابلیت کنترل صوتی شرکت کردهاند. این پروژه ۱۰۰ میلیون دلاری که از ژانویه آغاز شده، به دنبال طراحی سامانهای است که بتواند دستورات گفتاری را به عملیات هماهنگ چندین پهپاد تبدیل کند و گامی بلند در جهت ادغام هوش مصنوعی در سامانههای دفاعی بدون سرنشین محسوب میشود.
رقابت ۱۰۰ میلیون دلاری پنتاگون برای ساخت پهپادهای خودکار
پنتاگون با همکاری واحد نوآوری دفاعی (DIU) و گروه جنگ خودکار دفاعی (DAWG)، رقابتی ششماهه با جایزه ۱۰۰ میلیون دلاری برای توسعه فناوری پیشرفته پهپادهای خودکار ترتیب داده است . در این رقابت که با محرمانگی بالا برگزار میشود، تنها گروه معدودی از شرکتها از جمله اسپیسایکس و xAI انتخاب شدهاند .
هدف اصلی این پروژه، طراحی نرمافزاری است که بتواند دستورات گفتاری فرماندهان میدان نبرد را به دستورالعملهای دیجیتالی برای هدایت هماهنگ چندین پهپاد خودکار تبدیل کند . این پروژه در پنج مرحله و با شروع از توسعه نرمافزار و رسیدن به آزمایشهای میدانی پیش خواهد رفت .
نقش اسپیسایکس و xAI در پروژه محرمانه پنتاگون
اسپیسایکس که پیش از این عمدتاً به عنوان پیمانکار دفاعی در زمینه موشکها و ماهوارهها شناخته میشد، با ورود به این پروژه، دامنه فعالیت خود را به سامانههای خودکار و نرمافزارهای تسلیحاتی گسترش میدهد . شرکت xAI نیز که اخیراً با اسپیسایکس ادغام شده و ربات گفتگوی Grok را توسعه داده، مسئولیت اصلی بخش هوش مصنوعی این پروژه را بر عهده خواهد داشت .
بر اساس گزارشها، xAI به تازگی اقدام به جذب گسترده مهندسان نرمافزار دارای مجوز امنیتی “سری” یا “فوقسری” از واشنگتن و سواحل غربی آمریکا کرده است . این شرکت پیش از این نیز قراردادی ۲۰۰ میلیون دلاری با پنتاگون برای ادغام ربات Grok در سامانههای نظامی امضا کرده بود .
از مخالفت با سلاحهای خودکار تا مشارکت در پروژه نظامی
مشارکت اسپیسایکس در این پروژه محرمانه در حالی است که ایلان ماسک پیشتر از مخالفان سرسخت سلاحهای خودکار تهاجمی بود. او در سال ۲۰۱۵ همراه با گروهی از پژوهشگران هوش مصنوعی و رباتیک، نامهای سرگشاده امضا کرد که خواستار ممنوعیت جهانی “سلاحهای خودکار تهاجمی” و هشدار نسبت به ساخت “ابزارهای جدید برای کشتن مردم” بود .
این چرخش موضع، نشاندهنده تغییر نگرش در صنعت فناوری نسبت به کاربردهای نظامی هوش مصنوعی است. به گفته تحلیلگران، ادغام xAI در اسپیسایکس و ورود به این پروژه، میتواند موقعیت شرکت ماسک را به عنوان یک پیمانکار دفاعی تمامعیار تقویت کند .
اهداف پنتاگون از توسعه پهپادهای خودکار با کنترل صوتی
مقامات پنتاگون تأکید کردهاند که این سامانه برای اهداف تهاجمی طراحی شده و تعامل انسان و ماشین “به طور مستقیم بر قدرت کشندگی و کارایی این سامانهها تأثیر خواهد گذاشت” . نرمافزار مورد نظر باید بتواند حرکت پهپادهای خودکار را در چندین حوزه مانند هوا و دریا هماهنگ کند و قابلیتهایی مانند “آگاهی و اشتراکگذاری هدف” و در نهایت “پرتاب تا پایان مأموریت” را فراهم آورد .
علاوه بر کاربردهای تهاجمی، پنتاگون به دنبال راههای ایمن و مقرونبهصرفه برای خنثیسازی پهپادهای متخاصم، به ویژه در اطراف فرودگاهها و رویدادهای بزرگ ورزشی است . این نگرانی با نزدیک شدن به جام جهانی فوتبال و جشنهای ۲۵۰ سالگی آمریکا در تابستان امسال، فوریت بیشتری یافته است .
تفاوت رویکرد اسپیسایکس با سایر شرکتهای فعال در پروژه
در این رقابت، شرکتهای دیگری مانند OpenAI نیز حضور دارند، اما نقش آنها محدود به بخش “کنترل مأموریت” یعنی تبدیل دستورات صوتی و متنی به دستورالعملهای دیجیتالی است . بر اساس اسناد موجود، فناوری OpenAI برای عملیات پهپادهای خودکار، یکپارچهسازی تسلیحاتی یا اختیار هدفگیری استفاده نخواهد شد .
در مقابل، اسپیسایکس و xAI مسئولیت کل پروژه را بر عهده خواهند داشت و انتظار میرود که مهندسان هر دو شرکت به طور مشترک روی این طرح کار کنند . ترکیب اتصال ماهوارهای استارلینک، زیرساخت پرتاب اسپیسایکس و نرمافزار مبتنی بر هوش مصنوعی xAI میتواند سامانههای نظامی کاملاً یکپارچهای از شبکههای نظارتی تا وسایل نقلیه خودمختار هماهنگ ایجاد کند .
نگرانیهای امنیتی و اخلاقی درباره هوش مصنوعی در میدان نبرد
برخی مقامات دفاعی نسبت به ادغام رباتهای گفتگو و دستورات صوتی-متنی در سکوهای تسلیحاتی ابراز نگرانی کردهاند . مدلهای زبانی بزرگ که زیربنای رباتهای گفتگویی مانند ChatGPT هستند، مستعد سوگیری و “توهم” هستند، به این معنا که ممکن است خروجیهایی تولید کنند که ریشه در واقعیت ندارند اما هوش مصنوعی آنها را قابل اعتماد نشان میدهد .
کارشناسان تأکید میکنند که محدود کردن هوش مصنوعی مولد به وظیفه ترجمه و جلوگیری از کنترل رفتار پهپادها توسط آن، ضروری است . با این حال، استراتژی جدید شتاببخشی هوش مصنوعی پنتاگون که در ژانویه منتشر شد، به دنبال “آزادسازی” عوامل هوش مصنوعی برای میدان نبرد، از برنامهریزی مأموریتهای نظامی تا هدفگیری و احتمالاً حملات مرگبار است .
پیامدهای ورود اسپیسایکس به عرصه تسلیحات خودکار
ورود اسپیسایکس به پروژه محرمانه پهپادهای خودکار، نشانهای از تغییر چشمگیر در صنعت دفاعی و فناوری است. این شرکت که پیشتر بر پرتاب ماهوارههای حساس پنتاگون متمرکز بود، اکنون به یکی از بازیگران اصلی در توسعه نسل جدیدی از تسلیحات مبتنی بر هوش مصنوعی تبدیل شده است .
ادغام xAI در اسپیسایکس که با ارزشی بالغ بر ۱.۲۵ تریلیون دلار انجام شد، “موتور نوآوری یکپارچهای” ایجاد کرده که هوش مصنوعی، موشکها، اینترنت فضایی و ارتباطات مستقیم با دستگاههای همراه را ترکیب میکند . این ترکیب، توانایی بیسابقهای برای توسعه سامانههای نظامی پیشرفته فراهم آورده که میتواند معماری جنگهای آینده را دگرگون کند.
آخرین اخبار فناوری ایران و جهان
سینا علیپور
او دانشجوی رشته مهندسی کامپیوتر در مقطع کارشناسی است و فعالیت حرفهای خود را در عرصه رسانه از سال ۱۳۹۸ با یک بلاگ شخصی در حوزه فناوری آغاز کرده است. وی پس از مدتی به عنوان نویسنده آزاد در مجلههای آنلاین تکنولوژی فعالیت کرد و در حال حاضر، دبیر سرویس نقد و بررسی گجتهای هوشمند در یک مجله معتبر تکنولوژی است.
