چین از نخستین ربات هوشمند مجسم بیومیمتیک جهان با قابلیت بازتولید حالات چهره رونمایی کرد
ربات انساننمای «مویا» که بهتازگی توسط شرکت درویدآپ در شانگهای معرفی شده، مرز جدیدی در تعامل انسان و ماشین ترسیم کرده است. این ربات نهتنها با دقت ۹۲ درصدی مانند انسان راه میرود، بلکه میتواند تماس چشمی برقرار کند، لبخند بزند و حتی ریزحالات چهره را بازتولید کند. با این حال، واقعگرایی فوقالعاده آن بحث دره شگفتآور را بار دیگر به صدر اخبار فناوری آورده است.
ربات انساننمای مویا؛ وقتی هوش مصنوعی مجسم میشود
شرکت درویدآپ، ربات مویا را بر پایه مفهومی تازه به نام «هوش مصنوعی مجسم» طراحی کرده است. در این رویکرد، برخلاف دستیارهای هوشمند مرسوم که صرفاً در فضای دیجیتال پاسخگو هستند، ربات انساننمای مویا میتواند در جهان فیزیکی ادراک کند، استدلال نماید و عمل انجام دهد. این یعنی هوش مصنوعی دیگر محدود به صفحه نمایش نیست؛ بلکه در قالبی فیزیکی و با رفتاری شبیه به انسان تجسم یافته است.
معمای شباهت ۹۲ درصدی؛ از تحسین تا احساس آزار
ویژگی منحصربهفرد ربات مویا، دقت ۹۲ درصدی آن در شبیهسازی حالت راه رفتن انسان است. این سطح از شباهت، واکنشهای دوگانه کاربران چینی را برانگیخته است. برخی مجذوب واقعگرایی و حرکات طبیعی آن شدهاند و گروهی دیگر، گامهای آن را آزاردهنده توصیف میکنند.
این تناقض، بازتاب مستقیم نظریه «دره شگفتآور» است؛ مفهومی در رباتیک که میگوید هرچه شباهت ربات به انسان افزایش یابد، ابتدا احساس همدلی بیشتر میشود، اما در نقطهای اوج واقعگرایی ناگهان به احساس غریبگی و حتی دافعه تبدیل خواهد شد. به نظر میرسد ربات انساننمای چینی دقیقاً در همین نقطه مرزی ایستاده است.
مشخصات فنی مویا؛ بدن گرم با چهرهای واقعی
ربات مویا با قد ۱٫۶۵ متر و وزن ۳۲ کیلوگرم طراحی شده که نسبت به بسیاری از رباتهای انساننما، سبکوزن محسوب میشود. نکته قابلتوجه، حفظ دمای بدن در محدوده ۳۲ تا ۳۶ درجه سانتیگراد است. این ویژگی ظریف اما مهم، باعث میشود تماس فیزیکی با مویا طبیعیتر از سایر رباتها باشد.
شرکت سازنده همچنین بر قابلیت بازتولید ریزحالات چهره تأکید دارد. مویا میتواند لبخند بزند، ابرو بالا بیندازد و حتی نگاه خود را با مخاطب همراه کند؛ ویژگیهایی که آن را از رباتهای مکانیکی ساده به موجودی نیمهجاندار نزدیک میکند.
مأموریت متفاوت مویا؛ نه یک ربات خانگی معمولی
برخلاف بسیاری از رباتهای انساننما که برای کمک در امور خانه طراحی میشوند، ربات مویا مأموریت متفاوتی دارد. درویدآپ این ربات را برای محیطهای مراقبت سلامت، آموزش و فضاهای تعاملی تجاری توسعه داده است. جایی که ارتباط عاطفی و تعامل چهرهبهچهره با مخاطب، اولویت بالاتری از انجام وظایف فیزیکی دارد.
این استراتژی هوشمندانه میتواند مویا را از رقبایی مانند تسلا بات یا اطلس بوستون داینامیکس متمایز کند. به نظر میرسد درویدآپ به دنبال ساخت همراهی احساسی است، نه صرفاً یک کارگر مکانیکی.
چین و میدان جدید رقابت در رباتیک انساننما
معرفی مویا نشانهای روشن از عزم چین برای ایفای نقش رهبری در صنعت رباتیک جهان است. در حالی که شرکتهای آمریکایی و ژاپنی سالها در این حوزه پیشتاز بودند، حالا رباتهای چینی با بهرهگیری از پیشرفتهای هوش مصنوعی و مهندسی مکانیک، توانستهاند به سطحی از بلوغ فنی دست یابند که با نمونههای غربی رقابت کند.
آنچه مویا را به پروژهای مهم تبدیل میکند، تأکید طراحان آن بر «طبیعی بودن» بهجای «کارآمد بودن صرف» است. این تغییر پارادایم میتواند آینده رباتهای انساننما را از ابزارهای صنعتی به همدمهای اجتماعی تغییر دهد.
سینا علیپور
او دانشجوی رشته مهندسی کامپیوتر در مقطع کارشناسی است و فعالیت حرفهای خود را در عرصه رسانه از سال ۱۳۹۸ با یک بلاگ شخصی در حوزه فناوری آغاز کرده است. وی پس از مدتی به عنوان نویسنده آزاد در مجلههای آنلاین تکنولوژی فعالیت کرد و در حال حاضر، دبیر سرویس نقد و بررسی گجتهای هوشمند در یک مجله معتبر تکنولوژی است.
