کنترل ایران بر تنگه هرمز و اختلال در تأمین مواد اولیه پتروشیمی، قیمت بردهای الکترونیکی را طی یک ماه ۴۰ درصد افزایش داد و بحرانی جدیتر از بحران انرژی برای صنعت نیمهرسانا ایجاد کرده است.
به گزارش منابع خبری، تسلط ایران بر این آبراه راهبردی، زنجیره تأمین فناوریهای پیشرفته را مستقیماً تحت تأثیر قرار داده است. بردهای مدار چاپی به عنوان قلب تپنده دستگاههای هوشمند، سرورهای هوش مصنوعی و تجهیزات الکترونیکی، اکنون با گرانی بیسابقهای مواجه شدهاند. تحلیلگران که عمدتاً بر نوسانات بازار انرژی متمرکز بودند، اکنون اذعان میکنند که صنعت تراشه با چالشی سختتر و ماندگارتر از بحران سوخت روبهرو شده است.
اختلال در پتروشیمی الجبیل؛ ریشه اصلی جهش ۴۰ درصدی قیمت بردهای الکترونیکی
ریشه اصلی این تلاطم به توقف تولید رزین فوقخالص در مجتمع پتروشیمی الجبیل عربستان بازمیگردد. شرکت سابک که تأمینکننده ۷۰ درصد این ماده حیاتی برای تولید بردهای مدار چاپی است، پس از تحولات اخیر در منطقه نتوانست تولید خود را از سر بگیرد. این اختلال در شرایطی رخ داد که صنعت نیمهرسانا به دلیل توسعه هوش مصنوعی و افزایش تقاضا برای سرورهای پردازشی، با فشار فزایندهای بر ظرفیت تولید مواجه بود.
در نتیجه این دو عامل همزمان، تعادل عرضه و تقاضا در حساسترین نقطه زنجیره جهانی نیمهرسانا به هم خورد و هزینههای تولید را به طور بیسابقهای افزایش داد. کارشناسان صنعتی هشدار میدهند که این وضعیت در کوتاهمدت قابل جبران نخواهد بود.
سه نشانه از عمق بحران در بازار بردهای مدار چاپی
آمارهای صنعتی که در هفتههای اخیر منتشر شده، ابعاد واقعی این شوک تأمین را آشکار میکند:
- جهش قیمت مواد اولیه: قیمت بردهای الکترونیکی ۴۰ درصد و بهای رقائق مس (که ۶۰ درصد هزینه مواد اولیه این قطعات را تشکیل میدهد) از ابتدای سال جاری ۳۰ درصد افزایش یافته است.
- افزایش زمان انتظار برای تأمین: زمان تحویل مواد شیمیایی کلیدی مانند رزین اپوکسی از ۳ هفته به ۱۵ هفته رسیده که نشاندهنده یک گلوگاه فیزیکی بزرگ در زنجیره تأمین تراشه است.
زنگ خطر برای صنعت جهانی تراشه و تولیدکنندگان تجهیزات الکترونیکی
با تداوم این وضعیت، کارشناسان پیشبینی میکنند قیمت نهایی محصولات الکترونیکی از گوشیهای هوشمند تا سرورهای مراکز داده در ماههای آینده افزایش یابد. صنعت تراشه که پیش از این با بحران کمبود نیمهرسانا در دوران کرونا مواجه بود، اکنون در شرایطی وارد فاز جدیدی از فشار تأمین میشود که تقاضا برای هوش مصنوعی و محاسبات ابری به بالاترین حد تاریخی خود رسیده است. کنترل ایران بر تنگه هرمز، نقطهضعف پنهان زنجیره تأمین فناوری را آشکار کرد: وابستگی عمیق صنعت الکترونیک به مواد شیمیایی حساسی که تنها از چند تأمینکننده مشخص در منطقه خلیج فارس تأمین میشود.
سینا علیپور
او دانشجوی رشته مهندسی کامپیوتر در مقطع کارشناسی است و فعالیت حرفهای خود را در عرصه رسانه از سال ۱۳۹۸ با یک بلاگ شخصی در حوزه فناوری آغاز کرده است. وی پس از مدتی به عنوان نویسنده آزاد در مجلههای آنلاین تکنولوژی فعالیت کرد و در حال حاضر، دبیر سرویس نقد و بررسی گجتهای هوشمند در یک مجله معتبر تکنولوژی است.
