مقایسه بازدهی طلا و دلار در ایران طی یک دهه گذشته، اختلاف چشمگیری را نشان میدهد. در حالی که هر گرم طلای ۱۸ عیار از حدود ۱۰۰ هزار تومان در خرداد ۱۳۹۵ به حدود ۱۸ میلیون تومان در خرداد ۱۴۰۵ رسیده (افزایش ۱۸۰ برابری)، دلار آزاد در همین بازه از حدود ۳,۷۰۰ تومان به حدود ۱۷۰ هزار تومان افزایش یافته که رشد ۴۶ برابری را ثبت کرده است. این دادهها نشان میدهد طلا در کنار تأثیرپذیری از نرخ ارز داخلی، از رشد قیمت اونس جهانی نیز بهره میبرد و به همین دلیل در بلندمدت گزینهای مناسبتر برای حفظ ارزش دارایی محسوب میشود.
بازدهی طلا و دلار در ۱۰ سال اخیر؛ طلا ۱۸۰ برابر شد، دلار ۴۶ برابر
بر اساس گزارشهای اقتصادی، طلا در ایران تنها از نوسانات نرخ ارز تأثیر نمیپذیرد، بلکه قیمت جهانی اونس نیز نقش کلیدی در بازدهی آن ایفا میکند. در دورههای تورمی، دلار معمولاً سریعترین واکنش را نشان میدهد و سرمایهها ابتدا به سمت آن حرکت میکنند، اما طلا نیز با اندکی تأخیر، هم از رشد دلار داخلی و هم از افزایش قیمت اونس سود میبرد. با این حال، نوسانات طلا چندعاملیتر از دلار است و برای سرمایهگذاری میانمدت و بلندمدت مناسبتر ارزیابی میشود. دلار به شدت از اخبار سیاسی و مذاکرات اثر میپذیرد و در کوتاهمدت نوسان بالایی دارد، در حالی که طلا در کنار تأثیر از سیاست خارجی، از مسیر اونس جهانی نیز تقویت میشود.
دو مزیت کلیدی طلا نسبت به دلار برای سرمایهگذاری در ایران
- نقدشوندگی و شفافیت با ابزارهای نوین: خرید فیزیکی دلار با ریسکهایی مانند سرقت، جعل اسکناس و محدودیتهای معاملاتی همراه است. در مقابل، صندوقهای طلا و پلتفرمهای خرید آنلاین طلا (مانند کاریزما) ضمن حذف ریسک نگهداری فیزیکی، شفافیت قیمتی بالاتری دارند. سرمایهگذار میتواند بدون درگیری با اجرت، مالیات و حباب، در معرض بازدهی بازار طلا قرار گیرد.
- عملکرد بهتر در بلندمدت و حفظ ارزش دارایی: دلار بیشتر به عنوان یک پوشش کوتاهمدت در برابر شوکهای ارزی کاربرد دارد، اما طلا در افق زمانی میانمدت و بلندمدت توانسته ارزش دارایی را در برابر تورم حفظ کرده و حتی از آن پیشی گیرد. سرمایهگذاران حرفهای معمولاً ترکیبی از هر دو دارایی را در سبد خود نگه میدارند، اما نقش طلا در حفظ سرمایه پررنگتر است.
کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که انتخاب بین طلا و دلار به هدف سرمایهگذاری، میزان ریسکپذیری و افق زمانی بستگی دارد. اگر هدف واکنش سریع به جهشهای ارزی باشد، دلار همچنان گزینهای قابل توجه است. اما برای حفظ ارزش دارایی در میانمدت و بلندمدت و بهرهمندی از رشد همزمان دلار و اونس جهانی، طلا – به ویژه از طریق ابزارهای شفاف و رسمی مانند صندوقهای طلا – انتخاب منطقیتری به نظر میرسد. دادههای ۱۰ سال اخیر نیز این نتیجهگیری را تقویت میکند.
سینا علیپور
او دانشجوی رشته مهندسی کامپیوتر در مقطع کارشناسی است و فعالیت حرفهای خود را در عرصه رسانه از سال ۱۳۹۸ با یک بلاگ شخصی در حوزه فناوری آغاز کرده است. وی پس از مدتی به عنوان نویسنده آزاد در مجلههای آنلاین تکنولوژی فعالیت کرد و در حال حاضر، دبیر سرویس نقد و بررسی گجتهای هوشمند در یک مجله معتبر تکنولوژی است.
